{"id":23232,"date":"2022-09-05T20:03:50","date_gmt":"2022-09-05T18:03:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pomgedichten.nl\/?p=23232"},"modified":"2022-09-05T20:03:51","modified_gmt":"2022-09-05T18:03:51","slug":"de-week-van-roel-weerheijm-in-7-gedichten-over-toen-er-nog-geen-crisis-was","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pomgedichten.nl\/index.php\/2022\/09\/05\/de-week-van-roel-weerheijm-in-7-gedichten-over-toen-er-nog-geen-crisis-was\/","title":{"rendered":"de week van Roel Weerheijm in 7 gedichten – over toen er nog geen crisis was"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

ROEL WEERHEIJM<\/a><\/p>\n\n\n\n

de laatste dag bijdrage van Roel Weerheijm – de stad centraal in zijn gedachten en de mensen in die stad. we hebben een week genoten van de meditaties. Roel dank je wel.<\/em><\/p>\n\n\n\n

.<\/p>\n\n\n\n

Meditaties<\/strong><\/p>\n\n\n\n

De laatste bijdrage van deze week is een drieluik waarin ik de soms erg sombere en zware beelden van de eerdere gedichten een contragewicht wilde geven. De week eindigt fantasierijk en hoopvol.<\/p>\n\n\n\n

.<\/p>\n\n\n\n

Zondag<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1<\/p>\n\n\n\n

Een straat met het geluid van spelende kinderen<\/p>\n\n\n\n

is een andere straat dan dezelfde straat<\/p>\n\n\n\n

met het geluid van claxons en sirenes<\/p>\n\n\n\n

Soms loop ik door de stad naar huis<\/p>\n\n\n\n

en loopt iemand geruisloos achter me<\/p>\n\n\n\n

naar hetzelfde of een ander huis<\/p>\n\n\n\n

en dan doe ik alsof het de vorige bewoner is<\/p>\n\n\n\n

die zich in het jaartal heeft vergist<\/p>\n\n\n\n

en straks verbijsterd zal zijn mij<\/p>\n\n\n\n

bij hem thuis aan te treffen<\/p>\n\n\n\n

2<\/p>\n\n\n\n

Hetzelfde adres in een ander jaar<\/p>\n\n\n\n

en het kinderspeelgoed op de grond<\/p>\n\n\n\n

is verruild voor lege flessen<\/p>\n\n\n\n

de geur van sigaretten voor<\/p>\n\n\n\n

de geur van kruiden of mosselen<\/p>\n\n\n\n

er kan blues klinken en jaren later<\/p>\n\n\n\n

Monteverdi of hangt er geen<\/p>\n\n\n\n

landschap meer aan de muur<\/p>\n\n\n\n

of de muur staat er zelf niet meer<\/p>\n\n\n\n

Waar mensen wonen worden telkens<\/p>\n\n\n\n

gedaanten in nieuwe gedaanten veranderd<\/p>\n\n\n\n

Het is geen lucht, niet het najagen van wind<\/p>\n\n\n\n

wat ze doen, ze maken wind uit lucht<\/p>\n\n\n\n

en storm uit wind en zijn schuurpapier<\/p>\n\n\n\n

tegen de stenen<\/p>\n\n\n\n

3<\/p>\n\n\n\n

Ik heb een grote rustige stad in mijn hoofd<\/p>\n\n\n\n

vol oude gebouwen en ruime parken<\/p>\n\n\n\n

ik dwaal er dagelijks in gedachten rond<\/p>\n\n\n\n

Iedereen woont er die ik wil behouden<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

ROEL WEERHEIJM<\/a><\/p>\n\n\n\n

.<\/p>\n\n\n\n

Meditaties<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Het idee van een stad waarin mensen hun verhalen achterlaten, heeft ook een kinderlijke, nieuwe, toekomstgerichte kant. Wie jong is, kan de verhalen nog niet kennen en wie jong is, is vooral bezig met het maken van nieuwe verhalen. In de proza\u00efsche bijdrage van vandaag heb ik geprobeerd deze kant zo puur mogelijk te beschrijven.<\/p>\n\n\n\n

Zaterdag<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Trek de vlieger hard omhoog, zegt je vader. Ren met je rug naar de wind.<\/p>\n\n\n\n

Je houdt het handvat met beide handen vast. Hakkentrappend maak je vaart.<\/p>\n\n\n\n

De vlieger zoekt de wolken op. Je voelt hoe de wind zich verzet in je armen.<\/p>\n\n\n\n

Je lag hier naast je vader toen je nog een kleuter was. \u2018Zullen we vormen ontdekken in de wolken?\u2019<\/p>\n\n\n\n

Je vader wees een boot aan en een wandelende man. Jij zag een schildpad, een olifant, een berg.<\/p>\n\n\n\n

De vlieger kruipt omhoog en haakt zich aan de wind. Zonsondergang kleurt de lucht oranje.<\/p>\n\n\n\n

Dan zie je ineens je vader niet meer. De schaduw van een boom heeft hem verslonden.<\/p>\n\n\n\n

Je vlieger stijgt steeds verder op. De lucht is diep en donker geworden.<\/p>\n\n\n\n

Het licht wordt steeds iets vlakker. Geluiden klinken gedempt.<\/p>\n\n\n\n

Boven je hoofd verdwijnen de wolken. Je ziet de eerste sterren komen.<\/p>\n\n\n\n

Diffuus, onrustig gonzen, een avond in de stad, een luide lach van ver. Een enkele sirene tussen rustgevende ruis van auto\u2019s.<\/p>\n\n\n\n

De vlieger klimt. Een helikopter trekt je aandacht.<\/p>\n\n\n\n

Je blijft het handvat stevig vasthouden. De helikopter trekt aan de touwen.<\/p>\n\n\n\n

En de vlieger stijgt verder op. De laatste wolken zijn verdwenen, hij zweeft tussen de sterren.<\/p>\n\n\n\n

De steelpan duikt achter de helikopter op. Daarnaast zie je de poolster.<\/p>\n\n\n\n

En de vlieger stijgt steeds verder op. Je ziet je vader nergens, de stad om je heen is verdwenen.<\/p>\n\n\n\n

De wind wordt kouder. Het laatste licht verdwijnt.<\/p>\n\n\n\n

Je vlieger is niet meer te zien.<\/p>\n\n\n\n

.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

foto: fred ernst – <\/em>ROEL WEERHEIJM<\/a><\/p>\n\n\n\n

Meditaties<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Al ruim acht jaar woon ik op de twee\u00ebntwintigste en bovenste verdieping van een woontoren. Bij zeer helder weer is het zicht ruim veertig kilometer, bij zeer mistig weer is de grond niet te zien en woon je in een wolk. Eenmaal bij zonsopgang hing een bijna spiegelgladde mistbank exact op voetenhoogte en was het net alsof ik uit mijn Franse balkon op de wolken kon stappen.<\/p>\n\n\n\n

Wie gedichten schrijft en niets met zo\u2019n uitzicht doet, is mijns inziens een waardeloze dichter.<\/p>\n\n\n\n

Vrijdag<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ik sta op een stad<\/p>\n\n\n\n

en ik kijk naar<\/p>\n\n\n\n

een andere stad aan de horizon<\/p>\n\n\n\n

ik denk alleen aan vandaag<\/p>\n\n\n\n

huizen en torens verdringen zich<\/p>\n\n\n\n

om te kijken naar mij<\/p>\n\n\n\n

ze draaien zich comfortabel en<\/p>\n\n\n\n

fotogeniek in de nazomerzon<\/p>\n\n\n\n

jacobsladders rollen uit<\/p>\n\n\n\n

in een pasgewassen ochtend<\/p>\n\n\n\n

het waait september<\/p>\n\n\n\n

de dag stroomt en kolkt<\/p>\n\n\n\n

het mooie van een nieuw gebouw<\/p>\n\n\n\n

is de smetteloze lege aanblik<\/p>\n\n\n\n

de stenen dragen nog geen woorden<\/p>\n\n\n\n

ik denk alleen aan vandaag<\/p>\n\n\n\n

en ik kijk<\/p>\n\n\n\n

naar een stad aan de horizon<\/p>\n\n\n\n

ik ben op twee plekken<\/p>\n\n\n\n

tegelijk en vandaag kies ik<\/p>\n\n\n\n

alleen aan vandaag te denken<\/p>\n\n\n\n

het mooie van een buitenwijk<\/p>\n\n\n\n

huizen zijn verlengde hotelkamers<\/p>\n\n\n\n

de verhalen zijn niet groot genoeg<\/p>\n\n\n\n

en verliezen hun grip in de cyclus van seizoenen<\/p>\n\n\n\n

gebouwen staan stil in het gelid<\/p>\n\n\n\n

op hun gewicht te wachten<\/p>\n\n\n\n

maar de stad<\/p>\n\n\n\n

stroomt stiekem<\/p>\n\n\n\n

in stilstand<\/p>\n\n\n\n

2<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Vanaf deze hoogte is een stad als een reptiel<\/p>\n\n\n\n

bloedvaten kronkelen als asfaltbanen langs<\/p>\n\n\n\n

en door organen van steen beton of glas<\/p>\n\n\n\n

gebouwen die van zuurstof worden voorzien<\/p>\n\n\n\n

door mensen eerst naar binnen en later op de dag<\/p>\n\n\n\n

wit vermoeid en zuurstofarm weer af te voeren<\/p>\n\n\n\n

aderkleppen met rode en groene lichten<\/p>\n\n\n\n

stremmen en stuwen de bloedsomloop<\/p>\n\n\n\n

terwijl het zenuwensysteem van trams gierend<\/p>\n\n\n\n

bellend staal op staal door bochten schuurt<\/p>\n\n\n\n

oren ogen en reactievermogen slijpt<\/p>\n\n\n\n

en onder onze voeten onzichtbaar de afwatering<\/p>\n\n\n\n

van afval en consumptie stroomt<\/p>\n\n\n\n

Ik loop vaak door de longen van het beest<\/p>\n\n\n\n

die rustig vogelmelodie\u00ebn fluiten<\/p>\n\n\n\n

de mensen stromen er trager over de paden<\/p>\n\n\n\n

en de slaap hangt er chronisch tussen takken<\/p>\n\n\n\n

Alle lichamelijke functies zijn aanwezig<\/p>\n\n\n\n

maar nergens woont het karakter van de stad<\/p>\n\n\n\n

omdat het karakter alleen<\/p>\n\n\n\n

het zichtbare is<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

ROEL WEERHEIJM<\/a><\/p>\n\n\n\n

Meditaties<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niet alleen gebeuren en gebeurden er in elke stad onnoemelijke dingen die wij als de huidige stadsbewoners moeten ontdekken en begrijpen om de stad en het verleden te kunnen begrijpen \u2013 het is ook omgekeerd: iedereen maakt in zekere zin zijn eigen stad, door zijn eigen blik en zijn eigen ervaringen.<\/p>\n\n\n\n

Donderdag<\/strong><\/p>\n\n\n\n

dat je obsessief denkt<\/p>\n\n\n\n

dat je tot een feit ter grootte van \u00e9\u00e9n atoom wilt komen<\/p>\n\n\n\n

een uitgangspunt dat onweerlegbaar zwaar is<\/p>\n\n\n\n

omdat dat goed is<\/p>\n\n\n\n

dat je obsessief moet denken<\/p>\n\n\n\n

dat je obsessief tot een feit ter grootte van \u00e9\u00e9n atoom moet komen<\/p>\n\n\n\n

dat je een redenering ter grootte van een stad op wilt blazen<\/p>\n\n\n\n

om je feit ter grootte van \u00e9\u00e9n atoom<\/p>\n\n\n\n

omdat dat goed is<\/p>\n\n\n\n

je lijf is een slordige kamer vol liefde en hersens<\/p>\n\n\n\n

boven de daken en de ondergaande zon<\/p>\n\n\n\n

je bloed dat liefde dirigeert<\/p>\n\n\n\n

je bloed dat je denkhoofd dirigeert<\/p>\n\n\n\n

je denkhoofd dat constateringen ter grootte<\/p>\n\n\n\n

van een atoom dirigeert dat onweerlegbaar<\/p>\n\n\n\n

waar is<\/p>\n\n\n\n

het liefst bouw je een stad van woorden en verhalen<\/p>\n\n\n\n

een fundament van \u00e9\u00e9n atoom kan een complete toren dragen<\/p>\n\n\n\n

een redenering tot in de hemel<\/p>\n\n\n\n

en als je loopt langs de grachten<\/p>\n\n\n\n

hand in je broekzak en de andere hand<\/p>\n\n\n\n

omhoog alsof je een dienblad vasthoudt<\/p>\n\n\n\n

daarna de kin van je denkhoofd omklemt<\/p>\n\n\n\n

je ogen op de grond gericht waar je je tekst spiekt<\/p>\n\n\n\n

in een stad blijft alles wonen wat je zegt<\/p>\n\n\n\n

het zoekt een huis in de kieren van de gevels<\/p>\n\n\n\n

als bacteri\u00ebn in de huid van een reptiel<\/p>\n\n\n\n

liefde is een slordige kamer vol jouw lijf<\/p>\n\n\n\n

je denkhoofdt obsessief dat ook<\/p>\n\n\n\n

liefde altijd bij je blijft wonen<\/p>\n\n\n\n

alsof je lijf en je leven een stad zijn<\/p>\n\n\n\n

bewoond door alle mensen<\/p>\n\n\n\n

die je ooit gekend hebt<\/p>\n\n\n\n

en dat dat goed is<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

ROEL WEERHEIJM<\/a><\/p>\n\n\n\n

Meditaties<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Als je alle plekken op de wereld in een spectrum van extreem speels en fantasierijk naar extreem gruwelijk en hels zou ordenen, zou De Efteling ergens aan het speelse, fantasierijke uiteinde staan en Auschwitz aan het gruwelijke, helse uiteinde.<\/p>\n\n\n\n

Ik bezocht Auschwitz lang geleden op een woensdag. Alles wat ik die dag zag, registreerde ik, maar het kwam nog niet binnen. Pas toen ik dagen later thuiskwam, begon de film te draaien. Maanden aan een stuk zaten de beelden en ervaringen het de hele dag in mijn hoofd, begon ik me bijna schuldig te voelen over mijn zorgeloze leven. Ik realiseerde me dat Auschwitz eigenlijk O\u015bwi\u0119cim heet, maar die naam buiten Polen nooit meer zal dragen. Ik probeerde mijn idee\u00ebn in een gedicht uit, \u2018Nooit meer O\u015bwi\u0119cim\u2019 (naar het kunstwerk van Jan Wolkers), maar ik kwam er niet uit. Nu alsnog, als afsluiting.<\/p>\n\n\n\n

Woensdag<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Elk uitzicht wordt minstens twee keer geschreven:<\/p>\n\n\n\n

de eerste keer met hijskranen en steigers<\/p>\n\n\n\n

daarna met de verhalen die de mensen erin schrijven<\/p>\n\n\n\n

telkens volgens dezelfde cyclus:<\/p>\n\n\n\n

een gebouw legt haar slangenhuid af<\/p>\n\n\n\n

een onzichtbaar volgeschreven perkament<\/p>\n\n\n\n

geeft het aan mensen die er een nieuw verhaal op schrijven<\/p>\n\n\n\n

en het daarna met het gebouw laten vergroeien<\/p>\n\n\n\n

Bij elke momentopname bepalen de muziek<\/p>\n\n\n\n

en de voorafgaande sc\u00e8nes wat wij voelen<\/p>\n\n\n\n

levens en verhalen inwisselbaar als hotelkamers<\/p>\n\n\n\n

2<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sommige palimpsesten behouden hun slangenhuid<\/p>\n\n\n\n

dragen hem als een dode doorzichtige jurk<\/p>\n\n\n\n

Onder de grond in Rome vrezen gelovigen steeds voor hun leven<\/p>\n\n\n\n

komen ze in het geheim bijeen<\/p>\n\n\n\n

(panem et circenses)<\/p>\n\n\n\n

biddend tussen de schedels van hun broeders<\/p>\n\n\n\n

In een hut in Maiernigg<\/p>\n\n\n\n

de kleinste concertzaal ter wereld<\/p>\n\n\n\n

wonen nog steeds een aantal Mahlersymfonie\u00ebn<\/p>\n\n\n\n

Het lupuslandschap van Verdun ligt er<\/p>\n\n\n\n

morbide vredig bij<\/p>\n\n\n\n

alsof de soldaten nog op koffiepauze zijn<\/p>\n\n\n\n

Onder een parkeerplaats in Berlijn blijft het<\/p>\n\n\n\n

30 april 1945<\/p>\n\n\n\n

En uit alles wat groeit op de jachtvelden van O\u015bwi\u0119cim<\/p>\n\n\n\n

bloeit voor altijd onverbiddelijk<\/p>\n\n\n\n

uit voor altijd schuldige grond<\/p>\n\n\n\n

een Munch-schreeuw<\/p>\n\n\n\n

van eerloze misdaden<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

ROEL WEERHEIJM<\/a><\/p>\n\n\n\n

Meditaties<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dinsdag is de meest doordeweekse dag van de week. Juist op dergelijke dagen is het een fijne afleiding om het speelse in de stad te ontdekken. Maar uitzichten blijven schuldig.<\/p>\n\n\n\n

Dinsdag<\/strong><\/p>\n\n\n\n

alles van waarde<\/p>\n\n\n\n

ligt aan de oppervlakte<\/p>\n\n\n\n

ik vorm mijn handen tot kommen<\/p>\n\n\n\n

zet ze naast mijn ogen tegen mijn spiegelbeeld<\/p>\n\n\n\n

in het raam<\/p>\n\n\n\n

de brede weg is een avond geworden<\/p>\n\n\n\n

autolampen spelen tikkertje<\/p>\n\n\n\n

rechthoeken van schemerlamplicht een flat<\/p>\n\n\n\n

door de ramen als op elkaar gestapelde televisies<\/p>\n\n\n\n

kijken gespiegelde mensen met gekomde handen<\/p>\n\n\n\n

wezenloos terug<\/p>\n\n\n\n

de stad is leegte<\/p>\n\n\n\n

lacht licht en lucht<\/p>\n\n\n\n

alles van waarde<\/p>\n\n\n\n

ligt aan de oppervlakte<\/p>\n\n\n\n

ik kan schrijven<\/p>\n\n\n\n

ik kan een ei koken<\/p>\n\n\n\n

ik kan mezelf te pletter gooien<\/p>\n\n\n\n

ik kan een sloopwerktuig kopen<\/p>\n\n\n\n

alle stenen tegen elkaar stukslaan terwijl ik zeg<\/p>\n\n\n\n

ik maak alle dingen nieuw<\/p>\n\n\n\n

als ik alle metselvoegen losmaak en de stad steen<\/p>\n\n\n\n

voor steen zou slopen en weer op zou bouwen<\/p>\n\n\n\n

heb ik volgens Louis Ferron een nieuwe<\/p>\n\n\n\n

onschuldige stad gebouwd<\/p>\n\n\n\n

uitsluitend<\/p>\n\n\n\n

oppervlakte<\/p>\n\n\n\n

.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

ROEL WEERHEIJM<\/a><\/p>\n\n\n\n

Meditaties<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Al jarenlang schrijf ik gedichten waarin de stad en de stedelijke omgeving een grote rol spelen. Wat me daarin interesseert, is bijvoorbeeld de historische belasting die veel plekken met zich meedragen, maar ook hoe toevallige elementen een ervaring kunnen inkleuren.<\/p>\n\n\n\n

De gedichten die ik hier deze week publiceer, zijn in hun vorm een gedachtenexperiment. In een hybride vorm tussen po\u00ebzie, proza en essay wil ik een zo divers mogelijke verkenning uitwerken.<\/p>\n\n\n\n

Maandag<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wie een uitzicht onthult onthult<\/p>\n\n\n\n

een verzameling lenige verhalen<\/p>\n\n\n\n

Lijm stenen en cement op een specifieke manier aan elkaar en er ontstaat<\/p>\n\n\n\n

een voetbalstadion een parlementsgebouw een gevangenis<\/p>\n\n\n\n

een paleis een brug een tempel een concentratiekamp<\/p>\n\n\n\n

Hoe het kan dat een gebouw met elke toeristische foto<\/p>\n\n\n\n

de schuld van zijn makers steeds dieper vervult<\/p>\n\n\n\n

wordt door fervente vertellers en lezers herkauwd<\/p>\n\n\n\n

zoals ze voor een schrijver bepalen wat zijn boodschap is<\/p>\n\n\n\n

Verhalen blazen hun gewicht in de levenloze stenen<\/p>\n\n\n\n

tot het nat als verdampende letters van de daken lekt<\/p>\n\n\n\n

zonder lichter te willen worden<\/p>\n\n\n\n

Wie een nieuw onschuldig uitzicht onthult<\/p>\n\n\n\n

moet eerst de gevangen verhalen lezen<\/p>\n\n\n\n

Roel Weerheijm<\/p>\n\r\n\t\t