pomgedichten.nl

POMgedichten presenteert de donderdag column:

VON SOLO, FEAR AND LOATHING IN POWEZIE LAND!!!
Openhartige openbaringen van de Jeff Koons van de vaderlandse powezie.


Een heerlijk gevoel. Vrijdagochtend rond tien uur de trein pakken op Rotterdam Centraal naar Brussel. Heerlijker nog als dat ding ook nog eens op tijd rijdt. En zo stond ik rond kwart voor twaalf op mijn bestemming. Na eerst de verkeerde uitgang gepakt te hebben was is na een korte omzwerving dan toch in de hal van Brussel Centraal beland. Aldaar stond mijn contact al te wachten. De befaamde organisator van onder andere Poetry Slam België en neo-dadaïst avant la lettre Philip Meersman. De vraag wat het plan was? Lunch uiteraard! Want daar zijn ze hier goed in. Philip stelde voor om te gaan lunchen bij La Fleur en Papier Doré, of voor de wat minder francophonen onder ons Het Goudblommeke in Papier. Een voormalig trefpunt voor artiesten en dadaïsten. Hier had Hugo Claus zijn huwelijk met actrice Elly Overzier nog gevierd in bijzijn van sterren als Louis Paul Boon en Simon Vinkenoog. We zouden dus ongetwijfeld in gezelschap zijn van een stel interessante geesten. Maar aleer daar te geraken moesten we nog een ritje met Philip’s Skoda Fabia met kinderzitjes door de bovenstad van Brussel maken. En zo kwam het dat ik in 10 minuten meer van Brussel gezien heb dan in alle voorgaande bezoeken daarvoor. En dat met tekst en toelichting. Mijn oren stonden al zowat te klapperen. Aangekomen in de nabijheid van het Goudblommeke parkeerden we de wagen. En na een korte wandeling kwamen we een etablissement binnen dat zich best als een sanctus santorum zou laten omschrijven. Met een menukaart. En zelfs de bediening sprak accentloos Vlaams. Na de menukaart kort ingezien te hebben bestelde Philip balletjes in tomatensaus en ik de kleine spaghetti. Wat we er bij wilden drinken? Zegt u het maar. Kriek Girardin dan, omdat het kan. De toon was gezet. Kortom, tijd voor het grote Philip Meersman interview op POMgedichten!

Dichter onder de oppervlakte, deel 4 : Philip Meersman

Von: Philip, eerst een praktisch vraagje, kun je mijn exemplaar van jouw bundel ‘Manifest voor de Poëzie’ nog signeren? Ik vind het een fijne bundel. Heb je er overigens bezwaar tegen dat ik de vrijheid neem bepaalde gedichten eruit ook op te nemen in mijn eigen voordrachten?
Philip: Nee, geen enkel bezwaar. Zelf neem ik ook vaak gedichten van anderen op in performances. Je kunt als dichter geen egotripper zijn. Het is heerlijk om ook te ervaren waar anderen mee bezig zijn.

Intussen signeert Philip, die naast zijn dichterschap tevens bezig is met zijn proefschift Kunstwetenschappen en Archeologie, de bundel met een keur aan schijnbaar onsamenhangende tekeningen en vormen. Hij doet dit echter met zo’n concentratie dat ik vermoed dat er een idee achter zit.

Von: Je staat bij mij bekend als een avant-gardistische dichter. Hoe zou je zelf je powezie omschrijven?
Philip: Het is niet alleen de traditionele powezie. Het zijn ook visuele en klankelementen. Bijna klankpartituren. Misschien een groot woord, maar ik ben toch van mening dat het een zeker iconisch karakter heeft. Een representatie van veel wat er achter zit. Een gedicht is een langspeelfilm
Het zijn geen kortfilms. Je moet onder de oppervlakte duiken. Als je een icoon ziet, dan zit daar een hele wereld achter. Wat dat betreft poog ik mij gerust Duchampionaans te noemen.
Von: Als in Marcel Duchamp?
Philip: Inderdaad. Je moet het zo zien. Wat daar ligt (Philip wijst naar zijn bundel) is niet meer van mij.
De lezer doet de interpretatie. Het is The Creative Act (http://eunchurn.com/mvio/Duchamp_Creative_Act.pdf). Een kunstwerk heeft een maker nodig en een publiek. Pas in de geest van het publiek ontstaat de kunst. Het is een partituur waar bij wijze van spreken twintig verschillende mensen twintig verschillende interpretaties aan gaan geven.

Von: In je bundel bespeur ik regelmatig een maatschappelijke betrokkenheid. Wat is daar de achtergrond van?
Philip: Het is een continue strijd voor geweldloosheid. In België liggen de verschrikkingen van de Groote Oorlog, of wat jullie de Eerste Wereldoorlog zouden noemen, sterk verankerd in de cultuur. Nog dagelijks worden blindgangers en botten opgeploegd in Flanders Fields. Ook heeft dat het landschap blijvend veranderd. Het was massaproductie ten top gedreven. Mensen massaal op de lopende band om kapot geschoten te worden.
Von: Hoe reflecteer je dat aan het nu?
Philip: Wat wil je dat ik daar op zeg? Kijk om je heen. Oost Kongo, de Centraal Afrikaanse Republiek, Somalië, Darfur, het Midden Oosten. Het houdt niet op. Het gaat om wat er niet in het nieuws komt. Hele volkeren worden afgeslacht. Ontwikkelingssamenwerking die eigenlijk geen samenwerking is, maar eigen bedrijven sturen voor winst. Chinezen zijn daar dan nog redelijk straight in. Die vliegen eigen mensen in en laten tenminste nog een infrastructuur achter als de zaken gedaan zijn. Wij verpakken dat hier als ontwikkelingshulp. Ik kan er niets aan veranderen, maar ik kan wel een stem zijn.

Philip: Ik durf zelfs nog verder gaan. Gedeeltelijk heb ik wel respect voor de internationale Syrische strijders. Je kan daar een parallel met Spaanse Burgeroorlog trekken. De geschiedenis maakt achteraf toch uit wie gelijk had. Het is het volgen van een ideaal. In uitzichtloze posities gaan mensen ook rare dingen doen. Als een zoon ten strijde trekt om daarmee te verzekeren dat zijn familie tien jaar verschoond zal zijn van de ergste armoede, dan lijkt dat eerder altruïsme dan politieke overtuiging.
In 2007 was ik in Israël op een Poëziefestival. De rit erheen duurde 4 uur. Deelnemer uit de Gazastrook deden over dezelfde rit 9 uur.
Von: Dus ga je nu ook strijden in Syrië?
Philip: Nee, het is niet dat ik wil gaan strijden in Syrië, maar het blijft controversieel allemaal. Het lijkt wel of de grootmachten er gewoon een testveld van maken. Wij hebben nieuwe raketten, jullie een nieuw raketschild. Let’s play. Eén Amerikaan staat gelijk aan twintig Afrikanen in menselijke waarde.
Ik breng dat in het gedicht ‘Stroming’ uit de bundel ook naar voren. Uw mond niet opendoen is ook schuld in mijn optiek.

Von: Maar wat is nou waar? Ik vertrouw de media niet.
Philip: Je moet meerdere media raadplegen om een idee te vormen. Stel jezelf de vraag of de waarneming die je doet de werkelijkheid is. Bekijk meerdere zenders eens over hetzelfde probleem. Raadpleeg CNN, raadpleeg Al Jazheera, neem een lokale zender. Pak ook France 24 erbij en je hebt een evenwichtiger beeld. Je bent je als burger verplicht te informeren in de liberaal verlichte maatschappij. Ik zie mezelf soms als op het bekende schilderij van Delacroix. Links van de dame met de ontblootte borst staat een linkse liberaal met hoge hoed en donderbus. Dat ben ik. Een soort anarchistische liberaal. Het gaat om de absoluutheid van de vrijheidsrechten van het individu. Elke macht corrumpeert. Bush Jr zou vervolgd moeten veroordeeld worden voor oorlogsmisdaden met zijn Weapons of Mass Distraction. The Roman Empire is back again. Of het nou Chinezen of Amerikanen of Russen zijn.

Von: En hoe ziet de wereld er dan over 20 jaar uit?
Philip: Realiteit of Utopia? Tsjah, hoop het beste, vrees het ergste.
Von: En wat zou je dan als ergste omschrijven?
Philip: Het ergste. Armageddon. Geen grondstoffen meer. Weer een wereldoorlog. Alsof die nog niet aan de gang is.
Von: Ik heb nog niet het gevoel dat er één aan de hand is.
Philip: Awel, ik denk dat we klaargestoomd worden om terug te vallen in een Neanderthalerstadium
Von: Komt alle scifi dan nu uit?
Philip: De aarde is op. We leven te geconcentreerd. Er zijn gebieden waar, excusé le mot, veel Lebensraum is, maar wacht maar tot Fukushima leegloopt, dan eten we allemaal vissen met twee koppen. Neem nou Paaseiland. Ooit stond daar de laatste boom. En als die gekapt zou worden zouden er nooit meer bomen teruggroeien. En toch heeft men die boom gekapt. Trek dan even de parallel met de voorgestelde winning van schaliegas en de exploratie en voorgenomen exploitatie van de poolgebieden. Bereidt u voor op een nieuwe ijstijd!
Von: Ik zit helemaal op je lijn. Ik ga me voorbereiden.

De serveuse haalt intussen de lege borden weg en vraagt of het heeft gesmaakt. Philip charmeert de serveuse door te zeggen dat het te gênant zou zijn het bord verder uit te likken. Even kijken we elkaar aan, en ik besluit mijn mond voor één keer te houden. We denken allebei hetzelfde. Tijd om voort te gaan.

Von: Maar we zijn inderdaad redelijk diep op de wereldproblematiek ingegaan. Wat was er ook weer nog meer in de wereld. Oh ja, powezie! Wat is in jouw optiek nou het wezenlijke verschil tussen de Nederlandse en de Belgische powezie?
Philip: Geschiedenis. De manier waarop taal wordt gebruik. Rooms Katholiek of Protestant gebruik. De donderpreek van de dominee tegen het centralistisch paapsisme van de priester. Of je gelooft in het feit dat verbetering mogelijk is, of alles al vaststaat. Maar de ontwikkelingen staan niet stil. Er is natuurlijk de meer academische klankpowezie versus de slamcultuur. Powezie die grammaticaal symbiologisch is. Taal die taal onderzoekt. In contrast met de sterke opkomst van de sociale, socialistische en urban powezie die veel meer uitgaat van maatschappelijke gegevens. Ook in (Noord) Frankrijk neemt deze cultuur een grote vlucht. Zelf zou ik me ertussenin plaatsen. Powezie gaat ook over communicatie of het gebrek aan communicatie of het niet willen of kunnen begrijpen.
Von: Maar is er echt wel zo’n groot verschil?
Philip: Ja. Het is een contextualisering die totaal anders is. Nederland is opgegroeid met programma’s als RUR. Daartegenover staat een soort wereldvreemdheid in Vlaanderen. Men heeft geen idee wat er in de wereld gebeurt. Het is nog nooit zo lokaal geweest. De grootste stap ooit voor mij persoonlijk was van Sint Niklaas naar Brussel verhuizen. Van Brussel naar de wereld was de stap maar klein.
En powezie is wat mensen samen brengt. Laatst trad ik op tijdens een internationaal neo-dadaïstisch spektakel in het Bismarck Centre in Parijs. Daar waren mensen en artiesten van over de hele wereld. En in een avond van krap drie en half uur trekt dan een wereld voorbij en zijn er geen grenzen meer.

Von: Hoe staat het eigenlijk met de avant-garde dichterij in Nederland?
Philip: Die is er. Denk daarbij aan dichters als ACG, Rozalie Hirs (http://www.rozalie.com), Jaap Blonk (http://www.jaapblonk.com) en Jan Bais (http://www.uitgeverijdebrouwerij.nl/mond-is-spruitje/).
Von: Die laatste drie zoeken we even op.
Philip: Maar het is ook lastig. Wat is avant-garde? Ik trek liefst de vergelijking met het experiment van Schroedingers kat. In het kort komt het er op neer dat je een kat in een kartonnen doos doet met een flesje gif. Als het flesje valt is de kat dood. Dat kun je echter pas vaststellen als je het deksel van de doos haalt. Daarmee wordt je als observator automatisch onderdeel van de test. Zo wordt avant-garde ook meestal avant la lettre bepaald. Avant-garde is een oud begrip waarvan je je mag afvragen of het sowieso nog houdbaar is. Jij schrijft nu nog een column, maar je kunt je afvragen of automatische column generators of drones niet gewoon de avant-garde van tegenwoordig zijn.
Het is net zo met dadaïsme. Er kan hoogstens sprake zijn van neo, want alle dadaïsten zijn al dood. Von: Ja, daarom kan ik ook nooit meer dan een Neo-Beatnik zijn.

Von: Zijn er dingen waar je je aan stoort in het huidige powezie klimaat?
Philip: Er is te veel publiekspowezie. Geschreven naar het publiek toe. Meer gebaseerd op consensus dan op uiting van kunst. Zo van tussen-het-rukken-door-pleeg-ik-wel-even-een-gedichtje.
Von: Haha, en dat vertel je de ongekroonde Koning van de Schlagerpowezie? Nou ja, we zitten hier niet voor mij vandaag.
Philip: Je kunt stellen dat er een duidelijke tweedeling is tussen schrijf- en voordrachtspoweten.
Ik zal geen namen noemen, maar sommigen zet je beter niet op een podium. Toch winnen die slams waar vakjurys bestaande uit schrijfpoweten de dienst uitmaken. Terwijl slam juist veel meer is.
De tekst moet iets zeggen, maar je doet vooral een totaal performance. De geschreven taal alleen is niet meer het belangrijkste. Kunst en powezie is zoveel meer. Poëzie is een pentagram waarbij inhoud onlosmakelijk verbonden is met de vier verschillende verschijningsvormen van poëzie, namelijk de geschreven, de gesproken, de gehoorde en de gelezen vorm van poëzie. Of zoals Roubaud in 2009 al zei: een gedicht vormt (a) quartet of forms and a score. Het iconiserende karakter van het gedicht ligt in het door de ontvanger gereconstrueerde icoon uit de partituur zelf en de daarachter liggende poëtische viereenheid.
Von: Zo, Ik heb nog een lange weg te gaan in powezieland. Wat zeg ik? Ik ben zo goed als net uit het ei gekropen!

Von: Heb je na alles wat al de revue gepasseerd is nog een pakkende uitsmijter voor de lezers van POMgedichten?
Philip: Ik durf wel te stellen dat alles dat nu gemaakt wordt kan teruggebracht worden op een werk van Duchamp. Wat daarin belangrijk is, is de spectator. Die maakt de kunst. Een collega student van me zei dat het dringend tijd wordt dat er een nieuwe Duchamp opstaat.
Von: Ga jij dat zijn?
Philip: Nee.

De lunchtijd is duidelijk voorbij. Het lokaal is bijna leeg. Intussen is de stereo aangezet en ‘Life in the fast lane’ van The Eagles staat over de speakers. We zijn ettelijke uren verder, en nog steeds brand het vuur van conversatie. Maar mijn hoofd zit zo vol dat we wel naar buiten moeten om al die gedachten wat ruimte te geven. We rekenen af en Philip rijdt me over de Hausmanniaanse Anspachlaan naar Brussel Noord. Ik had nog uren kunnen luisteren en was graag de discussie aangegaan over een keur aan onderwerpen, maar dat zal moeten wachten tot een andere tijd en plek in Powezieland. Ik heb vorige week op de Poetsclub in ieder geval nog een gedicht van Meersman uit Manifest voor de Poëzie ten beste gegeven. Zo breng je de wereld toch weer wat dichterbij.

Links:
-Philip Meersman
-Duchamp
-Delacroix
-Courbet

Het vervolg van dit neo-dadaïstische venster op de problematiek van alledag elke donderdag op POMgedichten in VON SOLO, FEAR AND LOATHING IN POWEZIE LAND!!!

Over mist & muizenissen

Linda heeft het, maar een sexy onderwerp vindt ze het niet. Ik heb het ook, lieve lezer, al duurde het bij mij redelijk lang voordat het kwartje viel. Die vrouwen met rooie konen en driftig wapperende handen, wat een aanstelsters waren dat, zeg. Met hun geweeklaag, hun bitchy flapuithalen en zuurpruimsmoelen. Dat zou mij niet gebeuren. Bovendien was de menstruatie op mijn vierenveertigste gestopt zonder een centje pijn. Integendeel, ik voelde me beter dan ooit. Wat een heerlijkheid om fluitend door het leven te gaan zonder dat maandelijkse ongemak. Ik wist niet wat me overkwam. Als dit de gevreesde overgang was, mocht die van mij eeuwig duren. Pas in het jaar dat ik vijftig zou worden zette de menopauzedementie in. Het begon met vergeten waar je je sleutels hebt neergelegd, vervolgens met het kwijtraken van je chipkaart om pas maanden later tot de ontdekking te komen dat je die in een onbewaakt moment (“blackout”) uit je vingers in je laars hebt laten glijden (hé, wat voel ik toch de hele tijd, zit de zool soms los?) en het eindigt met een spoor van vergeten spullen – telefoons, boeken, portemonnees, laptops, zelfs koffers – in bussen en treinen. Namen onthouden lukt niet meer, gezichten soms evenmin.

Hoe vaak het me niet is overkomen dat na een optreden iemand op me afstapte met de mededeling: we hebben elkaar al eens daar ontmoet bij die gelegenheid… en ik me noch de persoon in kwestie noch de gelegenheid wist te herinneren. Mensen hebben me zelfs op Facebook ontvriend omdat ik ze niet herkende. Terwijl ik in mijn jonge jaren feilloos de namen van mijn klasgenoten wist, zelfs die van de meeste leerlingen in de parallelklassen, de top 40 uit het hoofd kende en precies de datum wist waarop ik wat had gedaan. Ik had een geheugen als een roestvrijstalen pot. Nu is het een lekkend vergiet. En dat niet alleen, het lijkt soms enkel nog uit zwarte gaten te bestaan. Afspraken waarvan ik niet meer weet dat ik ze gemaakt heb. De column vergeten naar de grote baas te mailen. Volslagen de weg kwijt zijn in een stad die ik op m’n duimpje ken.

Tekst memoreren lukt niet meer, kroatische woordjes leren evenmin. Laat staan dat ik de concentratie kan opbrengen om naar de wijdlopige, onbenullige ditjes en datjes van deze en gene te luisteren. Maar ook bij boeiende gesprekken raak ik al snel de draad kwijt. Wie mij raakt kan een mep verwachten. Meestal denk ik niet veel goeds. In mijn hoofd heerst een dichte mist als op open zee. Ik ben een zuurpruim die niets meer verdraagt en zich onophoudelijk zorgen maakt over de toestand in de wereld en mijn eigen toestand in het bijzonder. Ik ben een mislukte dichter die zelfs voor het ambt van dorpsdichter op de Utrechtse Heuvelrug wordt afgewezen.

Zelfs nu ik deze column tik, heb ik al een tiental keer de verkeerde toets aangeslagen. Maar meisje in de overgang? Welnee, ik menstrueer immers al jaren niet meer en volgens alle sites en vrouwenbladen gaat de overgang van start zodra de maandelijkse bloeding hapert of stopt. Ik moest wel aan vroegtijdige dementie lijden én aan beginnende ALS, aangezien mijn spieren steeds slapper leken te worden en sneller verzuurd raakten tijdens het sporten. Zelfs schrijven lukte niet goed meer omdat arm en schouder in een mum van tijd pijn gingen doen. Nu ja, inmiddels heeft de ALS niet doorgezet en komt de dementie bij vlagen. Door de afname van oestrogeentjes, schijnt het.

Oma’s, moeders en tantes hebben ons nooit voorgelicht, dus moet je maar afgaan op wat er in de bladen staat. Pas jaren later drong tot me door dat de overgang me alsnog had ingehaald als een sluipmoordenaar, zoals er ook vrouwen zijn die al voor hun veertigste en ondanks dat ze nog menstrueren in de overgang komen. Tja, slechte voorlichting kan de gruwelijkste muizenissen in je hoofd planten. Verder zult u mij niet meer horen klagen, lieve lezer, maar mij moet nog even van het hart dat die hele overgang zwaar klote is. Onze oma’s en moeders hadden groot gelijk om ervoor te vrezen. Niks jezelf opnieuw uitvinden of nieuwe wegen inslaan – ik haat het zoals ik alle vrouwendingen haat en diep in m’n hart liever man was geweest. Hopelijk in een volgend leven. Maar als ik u niet herken, lieve lezer, dan weet u waardoor het komt.

levenshelft

tristesse is een vlot dat wegdobbert van de kade
we lozen emmers vuil water, maar droesem

plakt koekdik aan de spaanders van wat ooit
leven op de rand heette, verpopping te zijn

met de mogelijkheid tot vlinderen, maar
het felle glasinlood gaat niet lang mee, met

een schutkleur word je ouder, niet dat het je
wat kan schelen, dit lichaam is een lijkwade

in voorbereiding, ook op zee is de steven
niet veilig voor de pirouette draaiende meeuwen

in de geest een vooronder dat je niet durft
te ontsluiten, het dek gehuld in een mistig stinkdierparfum

je hebt de touwen stevig in handen, maar het is een
vruchteloos sjorren, het zeil nooit meer zo strak

als bij de afvaart, je vertrok met vergezichten
zeekaarten en sextanten het luchtledige in

los van het slakkenhuis gooide je alles overboord
o ijdelheid je dacht dat je zonder kon, zelfs de matroos

die rechterhand in wie je altijd hebt geloofd
ligt laveloos onder het vat van liederlijk vergaan

Jolies Heij

• Frans Terken – We verkennen de omgeving
• Rik van Boeckel – in de tuin vliegen vlijtige vlinders
• Marc Tiefenthal – Hoe oud ook het badhuis
• Erika De Stercke – Een tikje op mijn schouder
• Cartouche – kom, mijn lieve, laat ons nog even gaan zitten en zien
• Petra Maria maar omdat ik daar altijd zat
• Jako Fennek – je kijkt om je heen en denkt hoe ikea hier heeft huisgehouden

Wat je niet (meer zo vaak)  ziet.

Vandaag zag ik een man, zo’n echte man met een lange regenjas, de jas wapperde precies zoals dat hoort, bij een klassieke lange regenjas. Hij reed op een zwarte grote herenfiets en om zijn nek zat een mooie zijden sjaal. Ik werd nieuwsgierig en fietste wat harder zodat ik niet meer achter hem aan reed, maar naast hem. Hij keek mij net zo nieuwsgierig aan als ik hem, denk ik. Hij had een mooi gezicht met grijze krullen, die ook zo lang waren dat ze ook wapperenden in de zachte mei wind. Hij knikte zoals zo’n klassieke man dat kan. Vriendelijk maar afstandelijk ook en ik, ik schoot in de lach. Om de situatie en ook omdat zo’n man precies voldeed aan de verwachting die hij van achteren al geschapen had.

Nou werd ik natuurlijk reuze nieuwsgierig wat hij wel niet van mij gedacht moet hebben. Ik had net in de tuin gewerkt en had mijn tuinbroek aan met moddervlekken, met een oud hempje, vieze handen, een doekje op mijn hoofd met stippeltjes en in mijn mandje zat een boeket met wilde veldbloemen en preitjes uit de tuin. En  Oja, maar echt waar, crocs aan mijn voeten en sokken met stippeltjes.

“Ik moet naar rechts zo”, zei hij ineens. Ik kon niks anders zeggen dan “ooh, want heb al vele weken last van mijn stem. Ik bedoelde eigenlijk, ik ook. Het is vreemd om een stem te hebben die niet te vertrouwen is, waardoor ik vaak niet weet hoe het geluid is als ik praat en als ik de O, de A of de I wil uitspreken dan komt er altijd een H bij, dus is het Oh, Ah, en Hi. Van schrik fietste ik rechtdoor in plaats van ook rechtsaf te slaan. Mijn rare stem brengt me op wegen, die ik niet moet inslaan. En ook iets te vaak in het ziekenhuis, waar ze voor een raadsel staan, dat tot nu toe nog niet is opgelost.

Gek genoeg trof ik de heer vijf minuten later aan in mijn straat, waar hij de Lidl ging bezoeken. Hij vroeg me plots “Ben je Lesbisch”? En ik antwoordde met mijn rare Donald Duck stem : “Mijn man kreeg tieten, dus ik moest wel”.

Door zijn verbijsterde gezicht moest ik heel erg hard lachen. Wat ook niet meevalt met ‘n stemband die het niet doet, een soort schor gehijg klinkt er dan. Zo’n man was het dus ook nog, lekker ouderwets. Ze bestaan dus nog. Man ziet vrouw in tuinbroek en denkt niet, lekker in de tuin gewerkt, maar denkt : Lesbisch. Ik dacht: ik zie een echte heer, die zie je zelden, maar vond een man met vooroordeel. Maar ja, ik had ook zelf een oordeel verbonden aan zijn uiterlijk. Vergissen is menselijk.

En werken in een tuin, vrolijk makend leuk. Op mijn knietjes zaaien, wat ik graag wil oogsten in het najaar.

Jonge sla

Alles kan ik verdragen,
het verdorren van bonen,
stervende bloemen, het hoekje
aardappelen, kan ik met droge ogen
zien rooien, daar ben ik
werkelijk hard in.

Maar jonge sla in september,
net geplant, slap nog,
in vochtige bedjes, nee.

uit: Alles op de fiets (1970)
Schrijver: Rutger Kopland

Deel 339. Perfect

Vanochtend heb ik mijn gezin op het vliegtuig naar Amerika gezet voor familiebezoek. Je probeert zo’n ochtend perfect te laten verlopen. De reden is, dat je de herinnering als een soort schild wil kunnen gebruiken in geval van calamiteit. Stel je voor dat er een ongeluk gebeurt, en het is de laatste keer dat je elkaar ziet. Dan wil je toch minstens dat de laatste keer een smetteloze herinnering vormt. Maar is iets ooit helemaal smetteloos?

Na afscheid genomen te hebben bij een poortje op het vliegveld en me er van vergewist te hebben dat alles vlekkeloos was verlopen, liep ik wat verloren door de gangen van het vliegveld op weg naar de parking. Ik wilde zo min mogelijk mensen aankijken. Als je je net emotioneel hebt opengesteld en je laat de deur op een kier staan, dan kunnen mensen naar binnen kijken. Ook mensen, waarvan je dat niet wil. Ik had geluk. Pas bij de parking moest ik contact maken, omdat de looproute van een Deen, mijn pad kruiste en we elkaar onhandig lachend ontweken. Dat mag dan weer wel, dan is alles nog steeds in orde. Maar je wil niet dat een blik van droefenis de jouwe kruist.

Eenmaal in de auto zette ik koers naar mijn vriend ‘De Jood’ in Nieuw-Vennep. We hadden elkaar lang niet gezien en ik had besloten onverwacht op de thee te gaan. Zijn dochter en vrouw verwelkomden mij en niet veel later kwam hij met zijn andere dochter en de hond terug van een wandeling. We praatten en dronken thee. Na een uurtje kondigde zijn vrouw aan dat we even broodjes gingen halen. Ik stelde voor dat wij ook mee zouden gaan. We belanden in een winkelcentrum op een christelijke feestdag. Een dag dat alle normale winkels vroeger dicht waren.

Onwennig wandelde ik door de Jumbo. Ineens viel mijn blik op de hand van een man die bij de broodjes stond. Hoe de vingers zich raar en zenuwachtig kronkelden. Toen ik de rest van de man bekeek, ontwaarde ik iemand die ik als volgt zou taxeren. IQ tachtig, geestelijk beperkt, alleenstaand, sociale werkplaats, op Hemelvaartsdag in de Jumbo, potentieel kinderverkrachter. Snel wendde ik mijn blik af. Ik was blij dat we het winkelcentrum weer uit waren. Dat soort waarnemingen en gedachten probeer ik altijd te vermijden en als ze me toch overkomen, van me af te schudden. De lunch verliep verder in een aangename sfeer en na het eten koerste ik weer naar Rotterdam.

Zojuist kwam ik thuis in een leeg huis. Na een hoofdstukje te hebben gelezen in een verhalenbundel van Maartje Wortel, voelde ik aandrang mijn blaas te legen. Staand aan de Wc-pot, terwijl het water klaterde, dacht ik een kort moment aan de vorige eigenaar van onze woning. Ook dat is een spook, dat nog steeds rondwaart. Niet in echt het huis naar ik vermoed, maar wel in mijn hoofd. Een man met nare eigenschappen en een slechte gezondheid. Die gedachte probeerde ik door te spoelen met een druk op de knop.  

Wat mijn geest telkens probeert, is alles in het leven een perfect verhaal te doen zijn. Maar elke keer doemen er weer gedachten en dingen of mensen op die een smet werpen op de onbevlektheid van mijn wenswereld. Die zaken hebben allemaal geen enkel direct verband met alles dat goed gaat. Het is angst. Het is de vrees die me bekruipt, omdat ik weet dat het grote alles nooit helemaal perfect zal zijn. Dan ik probeer mijn vrees te materialiseren in een ander, opdat ik me daarvan af kan keren, zodat hij verdwijnt. Bovenstaande legt pijnlijk de rillende neuroot in me bloot, die telkens maar probeert met trucjes, alles perfect te laten zijn, maar telkens de angst voor verlies langszij ziet komen.

Vanachter mijn toetsenbord, in een leeg huis, kan ik maar tot één conclusie komen. ‘Het leven is al perfect, zolang het maar niet de dood nodig denkt te hebben om er zin aan te geven.’